De geheimenissen van Halina Reijn

Hij schreef talloze culturele artikelen voor het NRC Handelsblad, maar ook boeken over Indonesië en vogels. Veelzijdig auteur Kester Freriks (1954) interviewde in de afgelopen dertig jaar vele acteurs en actrices van het Nederlandse en Vlaamse toneel, maar dat was altijd met een voorstelling als directe aanleiding. Nooit was er ruimte om dieper op de geheimen van het acteervak in te gaan en Kester werd steeds nieuwsgieriger naar de persoonlijke drijfveren van zijn onderwerpen. Zijn groeiende verwondering over de verschillende manieren waarop acteurs en actrices hun vakmanschap beoefenen, leidde afgelopen voorjaar tot het boek Naar het theater.

Ruim dertig acteurs, variërend van Jan Decleir tot Halina Reijn en van Ariane Schluter tot Jack Wouterse vertellen hierin openhartig over hun werk, hun motieven en de wijze waarop zij een rol eigen maken. Elk interview wordt voorafgegaan door scènefoto´s van theaterfotograaf Leo van Velzen. De redactie van Toneel.blog was bijzonder gecharmeerd van de opgetekende verhalen en ging op een zonnige middag in gesprek met de schrijver.

‘Na dertig jaar ben ik nog steeds verbaasd over het vak,’ vertelt Freriks. ‘Vaak zat ik, als voorbereiding op het interview dat ik later met de betreffende acteur had, bij repetities van voorstellingen. Het moment dat de acteur transformeert naar zijn personage vervult me altijd met verbazing. Hoe bijvoorbeeld Sacha Bulthuis, in Odysseus van De Appel, de vloer opstapte en plots het personage Calypso wás. Hoe ontstaat dat moment? Wat is het geheim? Hoe bouw je naar dat moment toe en hoe hou je het vast? Dat vraagstuk liet mij in ieder geval niet meer los.’

Freriks startte in de zomer van 2010 met zijn interviews. Hij koos specifiek voor Nederlandse en Vlaamse acteurs en actrices, die zich op het repertoire toneel toeleggen. De leeftijd deed er niet toe. Het gevolg is een boeiend en afwisselend relaas, waarin duidelijk wordt dat er niet één specifiek antwoord op zijn vraag bestaat. ’Door het onderwerp gingen de gesprekken die ik met de acteurs had veel dieper dan voorheen. Mijn eerste vraag was heel concreet. Hoe werk  je toe naar het cruciale moment van transformatie? Die antwoorden waren enorm veelzijdig. Zo haalt Gijs Scholten van Aschat alles uit zijn tekstbehandeling. Jeroen Spitzenberger zoekt juist naar de herhaalbaarheid van zijn handelingen. Jan Decleir zoekt naar manieren waardoor de emotie bij de toeschouwer opgeroepen wordt, waarbij zijn eigen emoties zelfs van ondergeschikt belang zijn. Fedja van Huêt haalt een voorbeeld aan waarin het vasthouden van een simpel zakdoekje zijn houvast wordt en hij alles van zijn personage Richard III daarin terug vindt. ’

De gemeenschappelijke drijfveer van de acteurs blijkt volgens Freriks de liefde voor de taal. ‘De taal was bij allen de eerste liefde. Door de woorden uitdrukking te geven, roepen zij iets op bij de toeschouwer. Een andere overeenkomst is de gedrevenheid. ‘Ik was daardoor ontzettend verbaasd te horen dat Halina Reijn zoveel angst kent. En dat zij, naar mate ze ouder wordt, steeds onzekerder wordt. Steeds minder onbevangen.’ Vanuit de basisvraag, waarmee Freriks zijn boek begon, werden zijn interviews steeds meer een persoonlijk portret. ‘Ik bleek op zoek te zijn naar hoe iemand speelt. Dat is zo van de persoon afhankelijk, dat er geen eenduidige conclusie te trekken was. Wel viel me op dat ze allen spreken over een extreme vorm van waarneming wanneer ze spelen. De acteurs zijn zich dan allemaal volledig bewust van zichzelf, hun tegenspelers, het publiek, de zaal. Die opperste concentratie zorgt ervoor dat je alles opmerkt. Alles hoort en ziet. Fedja van Huêt zegt dat hij boven zichzelf uitstijgt. Pierre Bokma verwoordt het als een bezielde verbinding tussen hart en hoofd.’

Bezieling is ook direct het begrip dat past bij het boek Naar het theater. Eindelijk krijgen we een kijkje in het hoofd van de acteur. Toegankelijk en integer beschreven, schetst Freriks, zonder poespas, maar met duidelijk engagement, een beeld van een ongrijpbaar fenomeen. Zeker voor actieve theaterbeoefenaars, professioneel én amateur, een aanrader om te lezen. De veelheid aan persoonlijke uitgangspunten zorgt ervoor dat iedereen inspiratie kan vinden in Naar het theater. Maar ook voor lezers die zelf niet actief aan toneel doen, is dit boek een must. Iedereen die geniet van de magie van het theater en beseft dat het acteren zoveel makkelijker lijkt dan het is, mag dit boek niet missen.

Boek: Naar het theater
Schrijver: Kester Freriks (www.kesterfreriks.nl)
Uitgever: Athenaeum - Polak & Van Gennep 
ISBN: 978-90-253-6840-1

 Foto: Roger Cremers

Lees ook:Cultuur doet mee… met dictee
Lees ook:Mandela Wee Wee: “Ik zoek de moeilijkheidsgraad op”
Lees ook:Parade: Indringend maar geen horror bij Wie niet weg is is gezien
Lees ook:Acteur Ton Lutz overleden
Lees ook:Rijmelarij in de Lawei

Geen reacties // Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>