Hannah en Martin: voor doordenkers

De geheime liefdesrelatie van de Joodse filosofe Hannah Arendt en haar leraar, de nationaal-socialist Martin Heidegger, wordt veelvuldig als immoreel bestempeld. Zelf willen ze het er niet over hebben, maar de scheiding tussen privé en publiek, waar zowel Hannah als Martin op gesteld waren, gaat in onze tijd niet meer op. Wij willen tegenwoordig alles van iedereen weten, zeker van openbare figuren. Het sterk politieke werk van Hannah Arendt blijkt hedentendagen nog een enorme vitaliteit te hebben. Het filosofische werk van Heidegger is minder toegankelijk. Eerlijk bekennen de theatermakers van Mugmetdegoudentand dat ze zijn Sein und Zeit nog steeds niet uit hebben. Ondanks dat gegeven, is hun voorstelling Hannah en Martin is met recht een doordenker te noemen.

Hannah en Martin opent met hilairsche videobeelden, waarin de acteurs de voorstelling met elkaar bespreken. Het wordt grappig en zal ook serieus over filosofie gaan. Dat is wel een uitdaging. Het onderwerp, een liefdesrelatie tussen twee filosofen, de een Joods, de ander nationaal socialist, is namelijk geen gemakkelijk keuze. Lineke Rijxman en Willem de Wolf bespreken, en zoeken in de rol van hoogleraar Wolf en zijn studente, naar het karakter van de relatie van het bijzondere stel.

De verhouding van Hannah en Martin ontstond een paar jaar voor het magnus opus van Heidegger verscheen. De toen – in 1924 – achttienjarige studente werd verliefd op Martins woorden. Hij was óók verliefd op zijn woorden en leerde haar misschien wel denken. De nationaal socialistische filosofie van Heidegger wordt nog geen tien jaar later daadwerkelijk in praktijk gebracht en insipreert uiteindelijk tot de Endlösung – Jodenvervolging – in de tweede wereldoorlog. De Joodse Hannah overleeft deze periode, maar acteurs Rijxman en de Wolf vragen zich af hoe de naoologse ontmoetingen tussen die twee nog mogelijk zijn. Hoe kan het dat een joodse vrouw privé contact zoekt met haar politieke vijand?

Het antwoord op deze ontmoetingen ligt misschien wel in het denken van Hannah Arendt. Voor haar is publiek en privé strikt gescheiden. Op overtuigende wijze laat het duo het publiek zien en voelen dat je, door onnadenkend mee te gaan in een filosofie, ongemerkt de dunne scheidslijn tussen goed en kwaad kunt overschrijden. Hoe langer je er over nadenkt, hoe meer lagen de voorstelling blijkt te hebben. Rijxman en De Wolf schakelen moeiteloos tussen de diverse rollen, waarbij de één soms al in een andere laag terecht is gekomen, terwijl de ander nog niet zover is. Toch kunnen alle teksten die gezegd worden ook uit de mond van Hannah of Martin komen.

Dat Hannah en Martin niet gemakkelijk tot stand kwam, blijkt uit de confrontaties tussen Lineke en Willem. Als kijker word je meegenomen in het zoekproces van de makers. Dat lucht op: je krijgt tijd om je het verhaal, maar ook het denken, eigen te maken. De spelers benutten daarbij eenvoudige middelen, zoals valse tanden, een vals snorretje en roze plastic tasjes met een verbluffend resultaat. Zelfs het ogenschijnlijk eenvoudig decor blijkt achteraf een doordenker. De beelden die op het toneel staan zijn van Volkert Marz. Het is een aanrader om deze na de voorstelling van dichtbij te bewonderen.

Het gegeven van de geheime liefdesrelatie tussen Hannah en Martin wordt op een bijzondere manier uitgewerkt. Dat maakt Hannah en Martin een heerlijke voorstelling, die je aan het denken zet. De Theo d’Or die Lineke Rijxman voor haar rol kreeg, is dan ook absoluut verdiend.

Tekst: Esther van Aalst, Bertien Broekhans, Derk Hazekamp

Lees ook:Hannah & Martin opnieuw in Frascati
Lees ook:Win kaarten voor Hannah en Martin
Lees ook:Extra voorstellingen Hannah en Martin
Lees ook:Nieuwe kans voor Hannah en Martin
Lees ook:Lineke Rijxman genomineerd voor Theo d’Or 2009

Geen reacties // Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>