Heyboers angst om gewoon te zijn

Anton-Heyboer-door-Jip-van-den-Toorn3‘Ik zie mezelf niet als kunstenaar’ is een van de krantenkoppen tussen de verzamelde knipsels over Anton Heyboer in Theater Bellevue. Ik raak nieuwsgierig hoe Heyboer zichzelf dan wel ziet. In de nieuwste Bellevue lunchtheatervoorstelling  Anton Heyboer, groeten uit Den Ilp krijg ik het antwoord: Hij is geen kunstenaar, maar een overlever.

In alle rust transformeert de beeldschone actrice Anneke Sluiters tot een ware muze van Heyboer. Felle gekleurde kleding aan, glitterstickers op het gezicht en grote zigeuner-oorbellen in de oren. Ze verlangt om bij ‘Ton’ te zijn, Anton. Hij zit verstopt onder vellen, vachten en dekens en zingt: ‘please give me love’. Heyboer, gespeeld door Dick van den Toorn, is zoals je vermoedt dat hij was: een bijzondere man. In die zin: een beetje gek. Hij geniet maar kent geen geluk, hij haat mensen, maar spreekt ze graag toe en leert hen dat hij Boeddha en God zelve is. Schrijver Don Duyns laat het publiek kiezen of Heyboer werkelijk krankzinnig was of toch de bedenker van een nieuwe filosofie.

Intiem

Het decor straalt rust uit ondanks de rommelige inrichting van Heyboers atelier. Een omgevallen tekentafel met enkele verfspetters, een vieze waterkoker waaruit het publiek thee geserveerd krijgt en een gitaar. Het is precies wat je zou verwachten bij een kunstenaar. De zachte uitstraling van de vrouw die zich volledig overgeeft aan Heyboer en Heyboer zelf die felle uitspattingen heeft maar zich dan weer terugtrekt, zorgen samen voor een perfecte balans in het primitieve atelier.

De setting is intiem, dat komt niet alleen omdat de voorstelling in de Paloni zaal speelt, ook omdat de acteurs waanzinnig contact maken met het publiek. Lang oogcontact. Ik weet dat ze mij zien. Ik ben geen publiek meer dat in het donker zit, maar word het meisje daar links vooraan. Blokjes kaas komen voorbij en er wordt thee aangeboden. De sfeer wordt steeds knusser en wanen ons in Den Ilp, de plek waar Heyboer woonde.

‘Godzijdank ben ik krankzinnig geworden’

‘Waarom zijn die mensen hier?’ Heyboer kijkt verschrikt naar het publiek. Hij snapt niet waarom wij hem komen bezoeken. ‘We hebben hier geen leven in de stal.’ In het begin van het stuk lijkt een conflict nog te missen, maar later blijkt dat Heyboer vooral worstelt met zichzelf. Bang om oud te worden, daarom verzet hij zich tegen het ‘mens zijn’, want dat maakt oud. Normaal zijn is uit den boze. Van het leven een kunst maken is zijn doel en mens zijn is slechts verveling: ‘Godzijdank ben ik krankzinnig geworden’. Hoe meer hij zich verzet, des te meer zijn angst zichtbaar wordt. Ook zijn vrouw heeft moeite om haar leven volledig aan ‘Ton’ te wijden. Ze vlucht, maar volgt uiteindelijk in alle vrijheid haar oerinstinct en keert terug.

Anton Heyboer, groeten uit Den Ilp is een fijne ontsnapping uit ons drukke dagelijks leven. Het biedt een nieuw perspectief op onze huidige maatschappij. Nu kies ik niet voor een primitief, teruggetrokken leven zoals Heyboer, maar hij leert me wel dat ik niet geslaagd hoef te zijn. Gewoon zijn is voldoende. Ik kies dan voor het in Heyboers ogen verveelde ‘mens zijn’ en probeer daar een kunst van te maken.

Tekst: Inge Schouten

Foto: Jip van den Toorn

Gezien: 5 december, Theater Bellevue, Amsterdam

Kijk hier voor meer informatie over de voorstelling Anton Heyboer, groeten uit Den Ilp.

Lees ook:Mondriaan on stage
Lees ook:Nasr, Scholten van Aschat en Simons in discussie over kunst
Lees ook:Luitenantenduetten: rijke verdediging in oorlog voor de kunst
Lees ook:Oeuvreprijs voor Joop van den Ende
Lees ook:Fiftyfifty nu al verlengd

Geen reacties // Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>