We zijn klaar voor Ayn Rand

‘Wie heeft The Fountainhead gelezen?’ De helft van de zaal steekt zijn hand omhoog. Presentator van de avond Lex Bohlmeijer is blij verrast. Het boek uit 1943, geschreven door de Russische Ayn Rand was populair in de VS maar bleef lange tijd onbekend in Europa. De bekendheid zal nu gaan groeien want Toneelgroep Amsterdam zet voor het eerst The Fountainhead op de planken in Nederland.

Ondanks Rands radicale ideeën over politiek (de VS is het enige vrije land en Europa is een tribale cultuur) en ook over liefde (je kunt niet meer van een ander houden dan van jezelf), ligt de nadruk van deze Wish you were here op architectuur. Geen vreemde keuze aangezien de hoofdpersoon in The Fountainhead Howard Roark een jonge architect is die weinig concessies doet aan zijn opdrachtgevers.

Af en toe blij’

Zo gaat Lex Bohlmeijer tweemaal in gesprek met scenograaf Jan Versweyveld. Op een klein rond podium voor de uitgestrekte schouwburgvloer worden twee kleine stoeltjes neergezet. Spot gaat aan. Een echt interview. Deel 1 gaat over diepgravende onderwerpen, waar Versweyveld ook niet altijd op in kan gaan. Bohlmeijer weet met zijn humor de zwaarte soms weg te nemen. Een inhaalslag volgt in deel 2, waarin de maquette van het decor voor The Fountainhead wordt getoond.  Gesprekken over de werkwijze van Versweyveld maken indruk. Hij noemt zichzelf een harde werker. ‘Wat houdt dat in?’ ’24 uur per dag geconcentreerd werken.’ ‘Hoe lang houd je dat vol?’ ‘Soms anderhalf jaar’. Of hij tevreden is over zijn decorontwerp voor The Fountainhead? ‘Ik ben nog niet tevreden. Wel af en toe blij.’

Zaal verlaten egoïstisch?

Daarnaast is architect Luc Deleu uit België gekomen om over architectuur te praten. De link met Rand mist. De lengte van zijn verhaal past ook niet in de vlotte dynamiek van de avond. Twee mensen verlaten de zaal. Ayn Rand zou hier geen probleem mee hebben. Volgens haar is het morele doel van de mens om te gelukkig te zijn. Klink egoïstisch? Helemaal niet. Rand noemt het eigenbelang.

Rand zou like-knop haten

Filosoof Hans Achterhuis geeft zijn eigen visie op de radicale ideeën van Rand die pleit voor een scheiding van staat en economie. Interessant met de naweeën van de Europese Verkiezingen in het achterhoofd. Ook historicus Floor Rusman koppelt de ideeën van Rand aan herkenbare, actuele kwesties. ‘Rand zou de like-knop op Facebook haten.’ We willen allemaal leuk gevonden worden door anderen. We halen zelfvertrouwen uit het aantal likes, terwijl je volgens Rand zelf voor je geluk moet zorgen.

Uitdeelactie

Het theatrale college wordt afgewisseld met scènes uit The Fountainhead en Atlas Shrugged, Rands andere invloedrijke roman. Ook zien we videobeelden waarin haar overtuigingskracht naar voren komt. Om er nog een speels element in te stoppen, worden envelopjes met daarin dollarbiljetten uitgedeeld. One dollar zit er in mijn enveloppe. Hans Achterhuis heeft een biljet van 100. Zijn honorarium voor de avond mag TA houden, zegt hij. Er klinkt gelach maar er wordt niet verder op het idee achter deze uitdeelactie ingegaan. Vragend stop ik het biljet weg.

Afluisteren bij de buren

In het randprogramma Wish you were here staat steeds een andere schrijver centraal. Deze keer was dat Ayn Rand. Dat een meerderheid die avond haar boek heeft gelezen zegt iets over het publiek. Hoger dan gemiddeld opgeleid en vaak ook ouder dan gemiddeld. TA doet hard haar best om ook jong publiek te bereiken. Ik als ‘jongere’ was aanwezig met het gedachtegoed van Rand als bagage. Toch werd er geen rekening gehouden met jong publiek als het gaat om bepaalde terminologie. Zoals ‘altruïsme’. Ik moest mij naar mijn buren buigen om te horen wat zij daarover fluisterden. Ik besloot dat het iets met ‘geen eigenbelang’ te maken had.

Deze Wish you were here heeft het publiek, voor zover zij dat nog niet was, enthousiast gemaakt voor de eerste vertolking van The Fountainhead in Nederland. Ik kan niet wachten.

Tekst: Inge Schouten

Foto: Jan Versweyveld

Gezien: 26 mei, Stadsschouwburg Amsterdam

 

Lees ook:Een middag in Theater Bellevue: Superkapitalisten
Lees ook:Prachtig pleidooi voor het individualisme
Lees ook:Regisseur Matthias Mooij overleden
Lees ook:Warme Winkel speelt exclusief achter TA
Lees ook:TA speelt als eerste The Fountainhead

Geen reacties // Reageer