Vaslav is prikkelend en bevrijdend, Krabbé hartstochtelijk


Een zijden Japanse kamerjas glijdt op de grond terwijl impresario Diaghilev (Jeroen Krabbé) de sprongen, spieren en de bolvormige billen van Vaslav Nijinksi (Maarten Heijmans) geestdriftig bespreekt. Een breed balletlijf stapt beheerst in een ligbad op pootjes. Het begin van de première van Vaslav in de grote zaal van het DeLaMar Theater.

Geflankeerd door een intrigerende jongen met bruine ogen enerzijds en een oudere heer met vriendin anderzijds zit ik op de vijfde rij, en vraag hun voor aanvang wat ze verwachten. De bruine ogen gaat ‘nooit naar toneel, het komt hem te gemaakt over’, de andere ‘niet vaak, hij is mee met zijn vriendin.’ Hij knikt verliefd naar de verzorgde dame rechts van hem. Zij spreekt hem toe, hij verstrakt ze buigen ze zich van me af: spreekverbod!

Jammer, want waar ik bij mijn linkerbuurman begeerte in de bruine ogen las, zag ik juist bij de rechterbuurman een oprecht schokeffect tijdens de erotische scènes. Kwam dat ondanks of dankzij dat de vrijages gekleed plaatsvonden? Of vooral door het stuwende spel met uitgestoten woorden en dat alles in een historische hemelbed.

Hij kwam tot ‘grote hoogten’

Vaslav Nijinki, de Russische balletdanser beroemd om zijn zweefsprongen zat ineengeklemd tussen de mensen die macht over hem hadden en die hem en/of zijn talent liefhadden. Impressario Diaghilev zijn vrouw Romola (Noortje Herlaar) en mogelijk een derde?

Onder aansporing van Diaghilev kwam de danser tot grote hoogten. Romola bood hem via het huwelijk een veilig thuis en een kind. De toneelversie gaat uit van de visie van Diaghilev, het boek Vaslav belicht er meer. Arthur Japin schreef zowel de toneltekst als het boek.
De echte Valsav Njinski stortte volledig in en sprak niet meer, net als de actrice in het stuk van Na de Repetie/Persona van Ingmar Bergman.

Vaslav (Maarten Heijmans) eindigt dansend op een keukenstoel, machteloos als een mimespeler gevangen in de glazen coulissen die hij optrok. Hij eindigt met armen gespreid als Christus aan het kruis en buigt dan het hoofd: ‘Nu is het paardje moe.’

Het toneelstuk begint en eindigt met de laatste dag dat Vaslav optreedt. Tussendoor flashbacks over zijn triomfen en openlijk erotische relatie met de impresario.

Het decor (Lez Brotherson) begint als een saaie kartonnen doos, maar tovert 19e eeuwse settings met Romeinse bad, hemelbed, dinertafel, slaapkamer, wolkenluchten. De kostuums, historisch/ modern, strak gesneden, met rijke stoffen en elementen passend naar de tijd, met humor. Zo zijn de hoofddeksels van de schoonmoeder net zo grappig als haar rol.

De cast klopt

Jeroen Krabbé (Diaghilev) heerst, Maarten Heijmans volgt en evenaart, Noortje voegt echte liefde toe, al kun je je afvragen of zij niet ook ‘talent in huis kocht’ om haar moeder af te troeven, de succesvolle Emilia Markus, olijk en dominant, overtuigend gespeeld door Beppie Melissen. Hanne Arendzen is een bewuste Lise en Floris Verkerk, speelt de ontwikkeling en bevrijding van zijn personage met groeiende overtuiging.

Toegankelijk voor iedereen

Vaslav in het DeLaMar Theater is meer dan geslaagd. Zo belichtte Paul Haenen na afloop: ‘Het prachtig toneel is, mogelijk niet voor het grote publiek maar wel toegankelijk voor iedereen.’
Mijn buurman met nu twinkelende bruine ogen vertelt: ‘Normaal heb ik een toneelallergie maar dit vond ik echt goed’.

Tenslotte: Vaslav maakt een zweefsprong tussen diepgang en gelaagdheid in de inhoud, verfijnde taal en uitvoering, waar toch de kolderieke lach niet in ontbreekt. En dat nu is juist bevrijdend en ook geschikt voor de doelgroep van het DeLaMar.

Na afloop mocht ik Joop van den Ende buiten interviewen. Naderhand schudde hij een ouder echtpaar dat nog een shagje rookte, hartelijk de hand: ‘Fijn dat u naar de voorstelling komt.’ Toen keerde hij terug naar de afterparty.
Nieuwsgierig sprak ik deze mensen. Ze gingen nu naar Hazes, ‘Hij gelooft in mij.’ Ze somden moeiteloos alle voorstellingen op die ze hadden gezien. Het bleken allemaal Joop van den Ende producties te zijn.

Zou u anders naar toneel of theater gaan, als Joop van den Ende er niet was?
’Nee, dan gingen we niet.’

Flauwvallen

PS. het literaire toneelpubliek en ook het grote publiek zal niet flauwvallen van Vaslav, maar inwendig wel geraakt worden door de thematiek, de keuzes, en de strijd die het kost om te durven en mogen afwijken van wat algemeen geldend is of lijkt. En wie weet, lopen ze op een dag verder als ‘Peter’.

Tekst: Janneke Holtslag

Foto’s: Leo van Velzen

Gezien: Première 16 maart, DeLaMar Theater, Amsrerdam

Lees ook:Exclusieve foto-impressie van de première van Vaslav
Lees ook:Joop van den Ende over Vaslav
Lees ook:Paul Eenens stopt regie Vaslav
Lees ook:Arthur Japin sprankelend over Vaslav
Lees ook:Wim Sonneveldzaal in DeLaMar Theater

Geen reacties // Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>