Verkenning van Europese identiteit ontstijgt zelden clichés

Waarom de vijf Europeanen bij elkaar zijn is niet helemaal duidelijk. Omdat het belangrijk is. Vanwege die verdomde Grieken. Omdat het met andere landen veel erger gesteld is. In China gooien ze kinderen tegen de muur! En Luxemburg: groot genoeg om een bank te zijn, maar geen land. Clichés denderen over elkaar heen in Crash Course Chit Chat van Sanja Mitrovic. De in het voormalige Joegoslavië geboren theatermaakster probeert met de voorstelling uit te vinden wat de Europese identiteit is en hoe die in relatie staat tot de nationale en persoonlijke eigenheid. In 2010 werd Mitrovic beloond met de BNG Nieuwe Theatermakers Prijs voor haar voorstelling Will You Ever Be Happy Again? Het prijzengeld heeft ze gebruikt om Crash Course Chit Chat te financieren.

De vijf acteurs vertegenwoordigen hun landen van herkomst: Nederland, België, Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië. Aan de hand van een kist vol persoonlijke voorwerpen stellen ze zichzelf voor en laten ze zien waar ze vandaan komen. Zo blijkt de Belg (Geert Vaes) uit een familie van smokkelaars te komen en ontwierp de opa van de Duitse (Katja Dreyer) een raket die nu door NASA gebruikt wordt. Dat deed hij trouwens wel in Duitsland in oorlogstijd.

Al snel komen de patriottische trekjes aan de oppervlakte en de Française (Servane Ducorps), die zegt zich vooral Europees te voelen, toont zich al gauw als de meest nationalistische. Jacques Brel een Belg? Hij woonde in Frankrijk, dus was hij Frans! Maar ook de anderen laten hun vaderlandslievende kant zien. Vlaams? Dat bestaat niet, dat is gewoon Nederlands, vindt Nederlander Martijn Groenendijk. Er ontstaat een bij vlagen hilarisch schouwspel, waarbij de aanvankelijke interesse in elkaars achtergrond ontaardt in een wedstrijd. De deelnemers troeven elkaar af met zaken als muziek en literatuur: Molière, Shakespeare, Nina Hagen.

Het is echter jammer dat de voorstelling de clichés zelden ontstijgt. Waarom Nederlanders alles toch zo belangrijk maken, vraagt Geert zich af. In elk land is wel kaas te vinden, België heeft ook molens en tulpen zijn niet eens Nederlands, maar komen uit Turkije. Als Bruno Roubicek, de Brit in het gezelschap, ook nog eens wordt aangevallen op zijn ‘beleefdheid’ –hij moet maar eens lekker gaan schelden- zijn alle platitudes wel voorbij gekomen. Het moment in het verhaal dat de meeste emotionele impact maakt, voelt dan ook enigszins gratuit. Schijnbaar uit het niets wordt de Duitse verweten een nazi te zijn. Om te bewijzen dat het niet zo is, mogen de anderen haar een opdracht geven die ze uit zal voeren. Zo is ze bereid naakt rondjes te rennen terwijl ze roept dat ze een nazihoer is. Een heftig moment, dat voelt alsof je naar een aanranding kijkt. Maar de dapperheid van de Duitse om zich zo bloot te geven op het toneel, had een betere aanleiding en opbouw verdiend.

Uiteindelijk maakt de voorstelling minder waar dan het pretendeert. Met de eindscène, die overigens prachtig gechoreografeerd is, lijkt Crash Course Chit Chat nog een punt te willen maken over de christelijke wortels van Europa. Maar of dat ook echt zo bedoeld is zal maar weinigen nog echt interesseren. Want hoe grappig de dialogen ook zijn en hoezeer de artiesten hun best ook doen: het geheel is uiteindelijk net iets te weinig ‘Crash Course’ en iets teveel ‘Chit Chat’.

Meer informatie en speeldata: www.theaterblinddate.nl

Tekst: Jan Bockma

Lees ook:Bedgeheimen met een twist
Lees ook:Het grote waarom in Shakespeare´s Strandfeest
Lees ook:NNT zoekt figuranten (m) voor tournee
Lees ook:De clichés barsten LOS
Lees ook:Siberia: Hemel of Hel