Arabier, waarom ben je hier?

Het Haagse Theater aan het Spui begint het seizoen goed. Midden in de Ramandan openen zij met vijf voorstellingen van De Nieuw Amsterdam: Pax Islamica, over de vijf zuilen van de Islam. De grote zaal doet tijdelijk dienst als het theehuis van het theater, waar – na zonsondergang – gegeten, gedronken en gepraat kan worden. Toneel.blog.nl nam een kijkje bij Zekket, nummer drie uit de reeks.

Drie witte muren met heel veel krachtstroomaansluitingen en een stoel achter een kleine tafel. Een spreekkamer van een arts of de verhoorkamer van de geheime dienst? Zekket toont de gedachten van een Arabier in de war. Een islamitische patiënt onder hypnose. De Arabische acteur, meneer Hamus (Sabri Saad el Hamus), wordt behandeld door twee figuren die hem, met behulp van westerse psychologische methoden, tot inzicht over zichzelf willen brengen. Aanvankelijk lijkt het met de hoofdpijn en migraine wel goed te komen, want ‘de hulpverlening in dit land is immers goed geregeld’. Maar langzaam krijgt de monoloog een we-zullen-u-helpen-of-u-nu-wilt-of-niet sfeer en het karakter van een ondervraging. Want waarom heeft hij besloten heeft juist toen naar het Westen te komen? In meer innerlijke dialogen worstelt Hamus met zijn rol in het ‘gesprek’. Eén van de stemmen maant hem daarom: “U moet zich op mijn gemak voelen.”

De gebeeldhouwde tekst van Ko van den Bosch laat zich niet samenvatten. Net als de andere delen van de Pax Islamica is deze monoloog humoristisch, scherp, confronterend en aangrijpend. Maar anders dan de andere delen, wordt deze monoloog heel ingetogen en uitermate beheerst gespeeld. Het onderzoek naar herinneringen, verhalen en motieven krijgt een haast nachtmerrieachtige, Kafkaiaanse spanning: de toon verandert nauwelijks, maar je voelt de innerlijke spanning van de man toenemen. Hij staat zichzelf slechts één kleine uitbarsting toe. En wanneer hij een enkele zin schreeuwt of ineens op het tafeltje springt, voelt dat bijna gewelddadig. Hierdoor blijft het publiek voortdurend aan zijn stoel genageld.  De voorstelling telt af naar een beslissend moment. De plankenkoorts van de acteur die op moet, wisselt af met de gestigmatiseerde vooringenomendheden van de mannen- en vrouwenstem. De aftelling moet haast wel leiden tot een explosief einde.

Achteraf in de foyer vraagt Sabri Saad el Hamus aan het publiek: “Waar ging dit allemaal over?”. De voorstelling is een samenwerking tussen een atheïst, boedist en een moslim. De ogenschijnlijke tegenstellingen, zowel in de tekst als de achtergronden van de makers, zorgen voor een explosieve opvoering. Zulke samenwerkingen mogen vaker een podium zoeken.

Tekst: Ester van Aalst, Bertien Broekhans en Derk Hazekamp

Lees ook:Schuif aan bij Sabri Saad El Hamus en Abdelkader Benali
Lees ook:Pax Islamica: Zoeken naar Mohammed
Lees ook:Voorstelling Vijf seconden… in Bellevue Lunchtheater hervat
Lees ook:Pax Islamica: Mohammed en Omnya
Lees ook:Kerstagenda: Big Night van DNA

Geen reacties // Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>