Opera, Joods en een beetje autistisch

SpoonfaceWat nou als je heel anders dan andere kinderen bent (voor zover je weet). Als je dol bent op opera en op het vertellen van verhalen en toevallig ook een beetje autistisch (maar daar kan je gewoon mee leven hoor). O, en je bent ook nog joods. Kortom, je bent een bijzonder kind! Jeugdtheatergezelschap BonteHond uit Almere speelt de familievoorstelling Spoonface (9+) in regie van Noël Fischer. In Spoonface laat een haast onverwoestbaar kind haar wonderlijke en eigenzinnige visie op het leven los. Dwars door ziekte, verdriet en dood heen overleeft ze door haar fantasie en humor. De Engelse auteur Lee Hall schreef het succesvolle en bekroonde Spoonface in 1997 als hoorspel in monoloogvorm voor een volwassen publiek. Spoonface is als familievoorstelling bij BonteHond voor het eerst in Nederland te zien in een gloednieuwe vertaling van de jonge toneelschrijver Jibbe Willems. Een gesprek met regisseur Noël Fischer.

Waarom kies je een toneeltekst die oorspronkelijk  voor volwassenen geschreven is als basis voor een familievoorstelling?
Spoonface is zo geschreven dat je op een fantastische manier in de wereld van een jong meisje terecht komt. Kinderen begrijpen en ervaren veel meer van de wereld dan wij volwassenen vaak denken. Dus de tekst is helemaal geen handicap.
Wat mij fascineert is de manier waarop Spoonface tegen heftige dingen als kanker, ziekte, autisme en de dood aankijkt. En daarover filosofeert. Dat spreekt mij en de kinderen in het publiek heel erg aan. Het laat zien dat je ook over grote, zogenaamde zware dingen kunt praten en daarmee kunt leven.

Nou is Spoonface eigenlijk geschreven als monoloog voor een meisje, maar in deze regie staan ook de ouders op het toneel. Waarom?
In deze voorstelling wilde ik de kleine wereld van Spoonface laten zien. Die wereld moet je als publiek ervaren, omdat je dan veel beter begrijpt waaraan ze haar filosofie ontleent. Spoonface maakt eigenlijk verschrikkelijke dingen mee, maar gaat daar op een lichte manier mee om. Voor de ouders (voor alle ouders overigens) is dat een heel ander, veel dramatischer verhaal. Hun verhaal wilde ik ook een plek geven. Zeker omdat dit een familievoorstelling is, waar ook veel ouders met hun kinderen naar toe gaan. Op deze manier kan ik als regisseur meer lagen aan een voorstelling geven. Maar ik heb geen tekst aan het stuk van Lee Hall toegevoegd.

Waarom maak je een stuk over kanker voor kinderen?
Waarom zou je geen stuk over kanker maken voor kinderen? Ik heb tot nu toe nog niemand van de kinderen en volwassenen in het publiek gesproken die kanker niet uit zijn directe of indirecte omgeving kent. Omdat kanker een ziekte is die zoveel mensen treft, treft het ook kinderen, direct of indirect, in familiekring, vrienden, op school. Deze voorstelling gaat niet zozeer over kanker of wat kanker aanricht, maar over leven en overleven, over veerkracht, moed en fantasie. Over hoe je een manier kunt vinden om met kanker en andere ‘erge’ dingen in het leven om te gaan. Dat vind ik vooral belangrijk om te delen met publiek.

SpoonfaceHet verhaal speelt zich zichtbaar af in een joods gezin. Waarom deze keuze?
Dat vragen veel mensen, maar het antwoord is simpel. Omdat Spoonface joods is en daar moet geen twijfel over kunnen bestaan. En het verhaal is zo geschreven door Lee Hall. Hij schrijft heel duidelijk over een joods meisje, en de tekst is doorregen van joodse ideeën en filosofie. Los van het feit dat dat me zelf aanspreekt, is het ook van wezenlijk belang om het verhaal goed te vertellen. Al heb ik als regisseur dat joodse milieu wel extra opgetild, omdat ik dat zichtbaar wil maken voor heel het, joodse en niet-joodse, publiek. Dan begrijp je ook beter waarom Spoonface bezig is met Job, of ideeën uit het Chassidisme of met concentratiekampen. Het gaat over een lange lijn van lijden en leed en hoe daar als kind mee om te gaan. En niet voor niets sluit het oorspronkelijke script af met een fragment uit de Kaddiesj, het gebed voor een dode. Dat heb ik als basis genomen voor mijn hele regie.

Hoe bedoel je dat?
Het stuk is geschreven in de verleden tijd, Spoonface vertelt met afstand en relativering over haar leven, en dan is er die Kaddiesj aan het eind. Daarom denk ik dat ze dit verhaal eigenlijk na haar dood vertelt als een soort geest die nog even in onze wereld is, voor ze voorgoed vertrekt naar een andere wereld. En zo laat ik deze voorstelling ook spelen. Alsof ze al dood is en vanuit de dood omkijkt en met ons praat, terwijl haar ouders in de rouwperiode zitten en haar missen. Alsof wij met zijn allen op rouwvisite zijn bij deze familie. Vandaar overal die kopjes in het decor, dat is voor de visite. Maar al die details hoeft het publiek niet perse te begrijpen. Of dat veel van de rekwisieten niet zomaar ‘dingen’ zijn, maar (joodse) symbolen. Je krijgt het verhaal ook mee zonder dat allemaal te weten of te begrijpen!

Spoonface praat nogal vaak over God. Wat heb jij daar zelf mee?
Dat is waar. Spoonface filosofeert ondermeer over God, of hij bestaat, waarom hij niks doet, en of hij misschien zelf kanker heeft… Ik begrijp wel dat zij daar op haar manier mee bezig is. En haar ouders ook, in die zin dat ze hun eigen rituelen en gebeden volgen. Het is ook normaal en logisch om in zware tijden terug te vallen op bijvoorbeeld je geloof of je herkomst. Ik zou de voorstelling niet willen bestempelen als een gelovige voorstelling. Daarvoor worden er teveel twijfels geuit en te weinig antwoorden gegeven. Het gaat mij ook meer om het laten zien en het emotioneel ervaarbaar maken voor het publiek, om het openbreken van je hart en het toegankelijk maken van heftige thema’s dan dat het echt om God gaat. Ik weet het zelf niet zo met God. Maar ik ga het niet uit de weg. Het is te makkelijk om cynisch te worden over God. Dat doe ik dus niet.

Spoonface van Bonte Hond is tot en met 30 mei in diverse Nederlandse theaters te zien. Meer informatie: www.bontehond.net

Lees ook:Mijn moeder Medea is tenslotte mijn moeder…
Lees ook:Frank Groothof en verhalen over geluk
Lees ook:Cas Jansen wordt vader
Lees ook:Hoera een kind!
Lees ook:Ontroerend naturelle Reuzen

Geen reacties // Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>