Lange dagreis naar de nacht: Eerlijk en ijzersterk toneel

Zwart, grijs, mistig, het decor is een goede weespiegeling van het beklemmende gevoel dat mij bekroop na het zien van het toneelstuk Lange dagreis naar de nacht, geschreven door Eugene O’Neill en gespeeld door Toneelgroep Amsterdam. Het stuk begint met rustige, enigszins droevige muziek en een echtpaar, elkaar omhelzend, lijkt zorgeloos te keuvelen over alledaagse dingen. De twee kinderen verschijnen op het toneel en kunnen hun moeder niet genoeg complimentjes maken. Toch verandert al snel de toon van het gesprek. Drama’s uit het verleden worden bij de samenkomst van de familie Tyrone in hun zomerhuis opgerakeld en blijken zowel het heden als de toekomst nog steeds te bepalen.

Gijs Scholten van Aschat weet als geen ander de rol van dominante, bijna agressieve vader neer te zetten. Het samenspel met Marieke Heebink, die met verve de rol van hysterische moeder, getergd door een jarenlange verslaving, vertolkt, is ontroerend. Zowel de liefde als de haat die tussen beiden heerst, wordt door het sterke acteerwerk benadrukt. De twee zoons, gespeeld door Roeland Fernhout en Ramsey Nasr, hebben nooit een echte jeugd gekend en hebben daardoor de last van het volwassen leven niet kunnen dragen. De constante behoefte aan erkenning maakt dat de broers eeuwig zijn gebonden aan hun verslaafde moeder en getergde vader. Steeds weer dagen zij elkaar uit, een herkenbaar mechanisme dat door de chemie tussen de acteurs zeer geloofwaardig overkomt.

Soberheid geeft acteurs kracht

De spelers lijken in de donkere achtergrond, die als het onontkoombare noodloot de scènes omhult, te verdwijnen. Op blote voeten lopen zij over het toneel met enkel een kleine tafel als steunpunt. Een lange trap, die vanaf de grond tot aan het plafond reikt, is als de lange reis van het leven, een weg vol spijt en verdriet, die de moeder van de familie meerdere keren in het stuk aflegt wanneer zij zich terugtrekt om haar destructieve gedachten te sussen met morfine. De soberheid van de scenografie maakt dat het stuk een rust uitstraalt waardoor het toneelspel van de acteurs geheel tot zijn recht komt. Gedreven door een groot gevoel van onmacht staat de hereniging van de familie in het teken van geruzie en rollen de acteurs veelvuldig al vechtend over het toneel. Het vele lopen over het podium, dat in eerste instantie zinloos overkomt, onderstreept juist de uitzichtloze situatie waarin de familie zich bevindt.

Door de realistische weergave van karakteristieke menselijke eigenschappen wordt het publiek in zijn wezen geraakt. De jongste zoon is ernstig ziek en zal komen te overlijden en de moeder heeft niet de kracht haar morfineverslaving de rug toe te keren. Hoewel iedereen van deze droevige waarheid op de hoogte lijkt te zijn, houden zij uit angst krampachtig vast aan ontkenning en bedrog. Het veelvuldig gebruik van ‘play within a play’ laat de ambiguïteit zien van het bestaan en de daarmee verbonden onzekerheid. Zo blijft ook de toeschouwer enigszins ontheemd en verward achter wanneer uiteindelijk het doek valt. Aangrijpend en meeslepend toneel, dat in zijn eenvoud bijna rouw aanvoelt, maakt deze vertolking van het stuk van O ‘Neill door Toneelgroep Amsterdam tot een ware beleving.

Tekst: Emma Diest

Gezien: 30 augustus, Stadsschouwburg Amsterdam

Foto: Jan Versweyveld

Lees ook:Ramsey Nasr sluit zich na de zomer aan bij TA
Lees ook:Een wisselende dagreis
Lees ook:Tenzij je geluk hebt
Lees ook:Met mijn vader in bed (wegens omstandigheden):Een hartverwarmend gesprek
Lees ook:Familie? Ja, gezellig..!?

Geen reacties // Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>