Na de repetitie/Persona: Indringende vlucht uit de realiteit

Toneelgroep Amsterdam speelt een indringend tweeluik over het spanningsveld tussen verbeelding en werkelijkheid. Ivo van Hove regisseerde twee scripts van de beroemde filmmaker Ingmar Bergman, van wie hij eerder Scènes uit een huwelijk (2005) en Kreten en gefluister (2009) op het toneel bracht.

Na de repetitie en Persona zijn beide existentiële drama’s waarin gepoogd wordt de kunst met het leven te verzoenen als vlucht voor ons menselijke bestaan.

In Na de repetitie treffen de regisseur Hendrik Vogler (Gijs Scholten van Aschat) en de jonge actrice Anna (Karina Smulders) elkaar in het repetitielokaal. Er ontvouwt zich een boeiend spel tussen twee mensen die van elkaar afhankelijk zijn in hun behoefte aan bevestiging zowel in de liefde als in hun werk. Hendrik: “Als ik, heel even maar desnoods, mijn masker zou afzetten en zou zeggen wat ik voelde of dacht, zouden jullie je razernij tegen mij keren..” De regisseur kan niet zonder zijn actrice, omdat alleen zij zijn verbeelding tot leven kan brengen. Andersom speelt de actrice slechts haar glansrol bij de gratie van het vertrouwen en aanmoediging van haar regisseur. Wanneer Hendrik herinneringen ophaalt aan Anna’s overleden moeder en zijn ex-geliefde Rachel, maakt ook zij haar entree op het toneel. Marieke Heebink speelt een fantastische rol als labiele en door drank afgetakelde actrice, die in haar wanhoop komisch dan weer meelijwekkend is. De tragiek dat je de werkelijkheid niet (meer) naar je hand kunt zetten maakt Heebink ontroerend herkenbaar. Dit is het thema wat centraal staat in Van Hove’s tweeluik: Illusie wordt noodzaak om het bestaan dragelijk te maken.

In Persona zien we de poging mislukken de realiteit met het controleerbare illusoire te verzachten. Gevierd actrice Elisabeth Vogler is na de geboorte van haar kind niet meer in staat al haar rollen naar verwachting te vervullen. Tijdens het spelen van de voorstelling Electra is ze gestopt met praten en wordt opgenomen in het ziekenhuis. Persona opent in een decor van een kale, steriele observatiekamer waar Elisabeth (Marieke Heebink) naakt op een tafel ligt. Het kille beeld, geïnspireerd op de kunst van Berlinde de Bruyckere en de schilderijen van Michaël Borremans, maakt haar toestand aangrijpend. De jonge verpleegster Alma, gespeeld door Karina Smulders, krijgt de opdracht de zwijgende patiënt te vergezellen naar een eiland voor retraite. Op dat moment worden alle muren letterlijk afgebroken als het decor openklapt en een wijds en sereen beeld verschijnt. Een fenomenaal changement van Jan Versweyveld, waarbij de muren omvallen in het water dat zich uitstrekt over de volle lengte van het podium. Op het eiland onder invloed van de elementen van de natuur zijn de twee vrouwen aan elkaar overgeleverd. Terwijl Elisabeth persisteert in haar stilzwijgen, praat de naïeve Alma over al haar zielenroerselen. Er ontstaat een intieme band gebaseerd op wederzijdse compassie en erkenning, maar ook manipulatie en macht. Hoewel Alma zich laaft aan de aandacht van Elisabeth, maakt het feit dat zij niet praat haar ook wantrouwend. Zwijgen is niet hoeven liegen. De stilte zorgt ervoor dat Alma verstrikt raakt in haar eigen hersenspinsels, waardoor haar persoonlijkheid langzaam met die van Elisabeth lijkt te versmelten. Persona wordt gedragen door het ontroerende spel van Smulders in de rol van Alma, terwijl Heebink ook in stil spel weer indruk maakt. Terecht dat beide actrices voor hun rollen zijn genomineerd voor een Louis D’or.

Persona/Na de repetitie is een prachtige voorstelling en als theaterervaring een niet te missen vlucht uit de realiteit.

Tekst: Saskia Elise

Gezien: 15 mei, Stadsschouwburg Amsterdam

Foto: Jan Versweyveld

Lees ook:Veel TA acteurs genomineerd voor Toneelprijzen
Lees ook:Heebink schittert in essentie
Lees ook:Spelen bij TA: Alwin Pulinckx over laatjes openen
Lees ook:Openbare repetities bij De Appel
Lees ook:Spelen bij TA: Bart Slegers over ontspannen

Geen reacties // Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>