Garry Davis: De wereld verbeteren bij de T-Mobile-winkel

We leven in een wereld waarin niets meer is wat het lijkt en zaken die jarenlang vanzelfsprekend waren zoals inkomen, veiligheid en sociale zekerheid lijken allemaal af te kalven. Er zijn steeds meer theatermakers die zich afvragen of er niet iets fundamenteels mis is met die zekerheden. Zo waren eerder al de kritische noten van Dette Glashouwer over ons geldsysteem te zien, is Wunderbaum op het dak van de Rotterdamse Hofbogen bezig een nieuwe samenleving uit te vinden en Marjolijn van Heemstra maakt haar entree bij het Ro Theater met de voorstelling Garry Davis.

Gelanceerd bij het Ro Theater als regietalent maakt Van Heemstra haar drieluik van voorstellingen af die allemaal gaan over de verbondenheid tussen mensen in een geglobaliseerde wereld. Tijdens het maakproces merkte ze dat de verbondenheid met een vriendin in Libanon ernstige drempels opwierp omdat iemand met een Libanees paspoort nu eenmaal minder makkelijk de wereld over reist dan iemand met een Nederlands paspoort. Het idee voor voorstelling drie was geboren en het onderzoekstraject kon beginnen.

Tijdens de voorstelling doet Van Heemstra verslag van dat onderzoeksproces. Hoe ze al snel uitkwam bij de eerste persoon die als wereldburger de wereld probeerde te overtuigen van het nut en de noodzaak van het afschaffen van de natiestaten en de begrenzingen van het vrije verkeer van mensen. Hoe deze Garry Davis decennialang met een zelfgemaakt wereldpaspoort de grenswachten, politici en bureaucraten van deze wereld het leven zuur maakte door urenlang met hen in discussie te gaan en daarbij veelvuldig de media opzocht.

Het begint al meteen lekker theatraal. Rood fluwelen gordijnen en Van Heemstra komt op in een gouden glitterpak. Het correspondeert goed met het beginpunt van het levensverhaal van Garry Davis. De man die als net doorgebroken musicalacteur op Broadway door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zijn leven een hele andere wending zag nemen. Die na het bombarderen van Duitse burgers bij thuiskomst vol afschuw zijn Amerikaanse paspoort verscheurde. Omdat oorlog het gevolg is van die belachelijke uitvinding van landen en grenzen.

In de voorstelling die volgt rijgt Van Heemstra haar eigen verhaal en het levensverhaal van Davis vakkundig door elkaar. Het decor daarbij is even eenvoudig als doeltreffend. De zich openende en sluitende gordijnen en de volgspot die af en toe een eigen leven lijkt te leiden zorgen er allebei voor dat Van Heemstra zich ernstig beperkt in de ruimte die ze lijkt te willen innemen op het toneel. Alsof er zich grenzen in het toneel bevinden waar ze het juiste paspoort niet voor heeft.

De drijfveer van Van Heemstra lijkt misschien naïef maar je gaat er toch in mee. Ze wil alle bureacratische regels met open vizier bestrijden en zorgen dat zij met alleen een wereldpaspoort op zak naar Libanon kan reizen als daad van protest tegen het systeem dat er voor zorgt dat haar vriendin Souad uit Libanon nog altijd niet naar Nederland mag komen om daar samen te werken aan de voorstellingenreeks van Van Heemstra. Als een moderne Don Quichot gaat Van Heemstra het gevecht aan om uiteindelijk te zorgen dat Souad de première van de voorstelling hoogstpersoonlijk bij kan wonen. Onwillekeurig kijk ik in het publiek om me heen. Zou ze ergens zitten? Of aan het einde van de voorstelling het toneel opkomen? Het is tekenend voor de kracht van de voorstelling dat je eventjes gaat geloven in een plan dat in de echte wereld –de wereld van Pussy Riot en Guantanamo Bay- onuitvoerbaar is.

Onderweg komen we op bezoek bij de echte Garry Davis, de man die in de analoge wereld van net na de tweede wereldoorlog nog van alles voor elkaar kon krijgen en inmiddels veranderd is in een knorrige betweter. Daarnaast komen we in een verhit en emotioneel debat terecht tussen Van Heemstra en de onverbiddelijke marechaussee. Door al deze wisselingen van perspectief blijft het fris en boeiend en verwordt het nooit tot wat een dergelijke voorstelling zou kunnen worden: een soort preekstoelervaring met een misplaatst sentimenteel kerstgevoel. Omdat de overdenkingen die Van Heemstra ons voorschotelt menselijk en echt zijn: ‘Waarom zou ik wel belasting betalen voor iemand in Drenthe, en niet voor iemand in Somalië’ – of ‘Ik schaam me voor het feit dat ik me schaam voor mijn speelgoedpaspoort als ik met mijn wereldpaspoort bij de T-Mobile-winkel sta’.  De voorstelling legt op een persoonlijk niveau de absurditeit bloot van de afspraken die we met zijn allen ooit hebben gemaakt en waar we niet meer stil bij staan. Behalve dan als een Amerikaan zijn paspoort verscheurt en de wereld rondreist als wereldburger. Of als een Nederlandse jonge vrouw een hartstochtelijke poging doet haar Libanese vriendin naar Nederland te halen en daar gedreven verslag van doet in haar voorstelling.

En het echte leven is geen Broadway-musical. Dus als je uiteindelijk een keer bent uitgepraat en je hebt de woorden niet meer en je hebt het systeem nog steeds niet opgeblazen, dan blijft er niets anders over dan zingen. Volgens musicalacteur Garry Davis dan. En geangageerd theatermaker Van Heemstra doet dat dan ook met gespeelde tegenzin. Met een ukelele. Omdat het allemaal theater is en we allemaal maar een rol spelen. Ook de douane en de politicus. En het gaat er om wie zijn rol het overtuigendst speelt. In de verhoorkamers van de internationale luchthavens is het misschien nog niet toereikend, in het theater speelt Marjolijn van Heemstra haar rol als nieuwe Ro-maker in elk geval als de beste.

Tekst: Bart van Ree

Gezien: Première, 10 mei,  Ro Theater, Rotterdam

Foto: Ro Theater 

Garry Davis is nog tot en met 26 mei te zien in het Ro theater in Rotterdam en in Theater Frascati in Amsterdam. Daarna volgt van 25 augustus tot en met 7 december een nationale en internationale tournee.

Lees ook:Marjolijn van Heemstra maakt eerste voorstelling voor Ro Theater
Lees ook:Marjolijn van Heemstra genomineerd voor Zürcher Kantonalbank Förderpreis
Lees ook:Best of 2013 – Bart
Lees ook:Ro Theater speelt nieuw repertoire
Lees ook:Spectaculaire gedrevenheid in Jeremia

Geen reacties // Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>